Licznik odwiedzin : 1345247
Logo
10-10-2017

Zwyczajny Walny Zjazd

LVIII Zwyczajny Walny Zjazd Delegatów ZASP odbędzie się
w dniach 16-17 kwietnia 2018 roku

Teatr ma prawo zwolnić aktora w związku ze zmianą repertuaru

wip_logo

PYTANIE: Teatrem zarządza nowy dyrektor artystyczny. Jego plan działalności na lata 2016/2017 przewiduje zmianę profilu artystycznego teatru. Trzech aktorów otrzymało wypowiedzenia umów o pracę. Dyrekcja teatru tylko w przypadku jednej osoby kwestionuje jej umiejętności zawodowe. Jako podstawę wypowiedzenia umów wskazano przede wszystkim brak ról dla zwalnianych osób. Czy pracownicy maja podstawę do skierowania pozwu do sądu pracy z żądaniem przywrócenia do pracy?

ODPOWIEDŹ: Sądy staja w tego typu sporach z reguły po stronie teatrów. Jest to m.in. efekt wyroku Sadu Najwyższego z 10 listopada 1999 roku (sygn.. akt I PKN 342/99) , w którym wypowiedzenie zmieniające dla lidera grupy instrumentów w orkiestrze symfonicznej uznano za zgodne z prawem.

Ocena poziomu wykonawstwa w zawodach artystycznych ma zazwyczaj subiektywny charakter. Nie istnieją obiektywne kryteria , które pozwalałyby sprawdzić, czy dany muzyk lub aktor jest bardziej utalentowany od innego i pomimo posiadania jednakowych kwalifikacji, uzewnętrznionych w szczególności dyplomem ukończenia studiów muzycznych bądź aktorskich, osiągnął wyższy stopień zawodowego mistrzostwa. Dlatego wydanie negatywnej oceny wobec jednego z artystów to autonomiczna kompetencja dyrektora artystycznego i jest ona wyłączona spod sądowej kontroli. (pisaliśmy o tym na stronie 11  w numerze 7).

 

Suwerenna decyzja dyrektora

Potwierdza to wyrok Sądu Najwyższego z 2 października 2002 r. (sygn. Akt I PKN 374/01), w którym stwierdzono, że prawo wyboru repertuaru przez teatr determinuje prawo doboru aktorów obsadzanych w realizowanym repertuarze. Sąd Najwyższy uznał zwolnienie aktorki  (dyplom aktora lalkarza i aktora dramatu) za prawidłowe, pomimo że w trakcie swej kariery zawodowej grała w wielu rolach i współpracowała z różnymi reżyserami oraz otrzymywała nagrody teatralne.. Zwolnienie było efektem zmian w teatrze wprowadzonych przez nowego dyrektora artystycznego. Polegały one na wystawianiu w nowym sezonie teatralnym sztuk tzw. nowej dramaturgii. Nie przewidziano dla zwolnionej aktorki obsady w żadnej z planowanych sztuk. 

Zwolniona aktora wskazała na swój wiek (trudności podjęcia pracy w innym teatrze) oraz posiadanie mieszkania przydzielonego przez pracodawcę. Okoliczności te zostały uznane przez sąd za drugorzędne. „Stosunek prawny związany z przyznaniem takiego mieszkania jest bowiem pochodny względem stosunku pracy i każdy otrzymujący takie mieszkanie musi się liczyć z jego zwrotem w razie rozwiązania stosunku pracy. Pracodawca, który przyznaje pracownikowi dodatkowe (bardzo cenne) świadczenie w postaci mieszkania, nie może być z tego powodu ograniczony w zakresie możliwości rozwiązania stosunku pracy”.

Umiejętności artysty pod lupą
Powodem zwolnienia może być również negatywna ocena umiejętności artysty przez dyrektora artystycznego teatru (zob. wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 12 lutego 2015 r. (sygn. Akt VII Pa 385/14)

 

Tomasz Król
specjalista w zakresie prawa pracy

 

Podstawa prawna
Art. 30 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. poz. 1502 ze zm.).