Logo
Oddziały ZASP spacer Wybory 2020

 

INFO


button2

Organizator i dyrekcja nie mogą ingerować w wybór załogi

Przepisy nie precyzują, w jaki sposób odbywa się wybór dwóch przedstawicieli załogi powoływanych przez organizatora do komisji konkursowej wyłaniającej kandydata na stanowisko dyrektora instytucji kultury. Sądy akceptują wybór przez załogę swoich przedstawicieli dokonany jeszcze przed ogłoszeniem konkursu w sprawie powołania dyrektora instytucji kultury.

Zgodnie z art. 16 ust.1 uodk kandydata na stanowisko dyrektora instytucji kultury można wyłonić w drodze konkursu. Z uwagi na użycie w przepisie słowa „może” jest to procedura fakultatywna. Jednak jest ona obligatoryjna w przypadku instytucji kultury wymienionych w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 30 lipca 2015 r. w sprawie wykazu samorządowych instytucji kultury, w których wyłonienie kandydata na stanowisko dyrektora następuje w drodze konkursu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1298). Zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy w celu przeprowadzenia konkursu w zakresie, w którym zachowanie tej procedury jest obligatoryjne, organizator powołuje komisję konkursową. Wskazany przepis wylicza enumeratywnie skład komisji, nie pozostawiając swobody organizatorowi co do jego zmiany.

Więcej informacji niezbędnych w codziennym zarządzaniu instytucją kultury znajdziesz w piśmie „Prawo i finanse w kulturze”.

Organizator jest zobowiązany powołać komisję konkursową w składzie:
1) trzech przedstawicieli organizatora;
2) dwóch przedstawicieli ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego;
3) dwóch przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu art. 253 ust. 1 lub 2 ustawy o związkach zawodowych, działających w tej instytucji kultury;
4) dwóch przedstawicieli stowarzyszeń zawodowych lub twórczych właściwych ze względu na zakres działania tej instytucji kultury.

Jak wybrać pracownika członka komisji
Jeżeli w instytucji kultury nie działają zakładowe organizacje związkowe, w miejsce tych osób, organizator powołuje do komisji konkursowej dwóch przedstawicieli załogi tej instytucji. Przepisy nie określają procedury wyboru przedstawicieli załogi. Musi on jedynie odpowiadać podstawowym zasadom demokracji. Wymagają one zapewnienia członkom załogi możliwości zgłaszania kandydatur i swobodnego głosowania. Wybór powinien mieć charakter większościowy.

Organizator ani dyrekcja nie mają prawa ingerowania w procedurę wyboru. Na przykład organizator nie może argumentować – odrzucając przedstawicieli załogi – że wybory odbyły się poza wiedzą czy wolą kierownictwa instytucji kultury. W sporach o prawidłowość powołania przedstawicieli załogi do komisji sądy administracyjne zgadzają się nawet, aby wybory odbyły się przed ogłoszeniem konkursu.

Więcej informacji niezbędnych w codziennym zarządzaniu instytucją kultury znajdziesz w piśmie „Prawo i finanse w kulturze”.

Przykładowy wyrok sądu
Przykładem jest wyrok z 12 grudnia 2016 r. WSA w Gliwicach (sygn. akt IV SA/Gl 891/16). W sprawie tej 3 i 9 czerwca 2015 r. w Miejskiej Galerii Sztuki przeprowadzono głosowania na przedstawiciela pracowników. Ogłoszenie o konkursie zostało opublikowane dopiero w dniu 22 czerwca 2015 r. Załoga wybrała więc swoich przedstawicieli przed formalnym ogłoszeniem konkursu. Dodatkowo problemem z przeprowadzonymi wyborami było zakwestionowanie ich wyniku przez część pracowników. W związku z konkursem wpłynął protest od tej części załogi w sprawie braku wśród przedstawicieli w komisji pracownika jednego z działów Galerii. Chodziło o Ośrodek Kultury Filmowej, działający w strukturach Galerii. Organizator powołał jedną osobę wybraną przez załogę w trakcie głosowań oraz pracownika, który nie posiadał takiego mandatu. Uzasadnieniem dla tego wyboru był spór między pracownikami wewnątrz instytucji. Ostatecznie jeden z przedstawicieli załogi w komisji konkursowej został – niezależnie od wyboru załogi – rekomendowany przez osobę pełniącą obowiązki dyrektora, która jednocześnie kandydowała na stanowisko dyrektora w tym konkursie. Osoba, która skierowała sprawę do sądu podnosiła, że sytuacja ta wywołała protesty załogi. Sąd wykluczył tego typu ingerencję przez organizatora lub kierownictwo instytucji kultury w wybór załogi. Nie znalazł także podstaw do negatywnych ocen faktu, iż procedura wyboru przedstawicieli załogi nie została uzgodniona z dyrekcją. Sąd wskazał, że w jednostce kultury nie obowiązywała sformalizowana procedura wyboru przedstawiciela załogi. Procedury takiej nie określają także akty prawa powszechnie obowiązującego.

Sąd podkreślił, że żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie daje podstaw do twierdzenia, że struktury wewnętrzne danej instytucji winny być w określony sposób reprezentowane w komisji konkursowej. Ustawodawca zdecydował, że załogę mają reprezentować dwaj jej przedstawiciele, a nie przedstawiciele pewnych struktur wewnętrznych instytucji, osoby wskazane przez dyrektora instytucji, czy wybrane spośród członków załogi przez organizatora. Sąd ostatecznie stwierdził: „jeden z członków komisji konkursowej został w sposób nieuprawniony powołany do jej składu, jako przedstawiciel załogi – chociaż nim nie był; natomiast organ nie powołał do komisji konkursowej jednego z wybranych przedstawicieli załogi. Takie działanie organu narusza przepis prawa materialnego – art. 16 ust. 4 i 5 ustawy w sposób mający wpływ na wynik, gdyż komisja konkursowa powołana z uchybieniem zasadom dotyczącym jej obligatoryjnego składu nie była uprawniona do podejmowania działań w ramach procedury konkursowej, a działania przez nią podjęte ocenione być muszą jak wadliwe. Przepisy dotyczące składu komisji mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a ich naruszenie skutkuje oceną procedury konkursowej jako niezgodnej z prawem. Ustawodawca nie dał podstaw organizatorowi do modyfikowania woli wyrażonej w tych przepisach i powoływania do składu komisji innych osób niż wymienione w przepisach. Nie ma żadnego oparcia w prawie zastosowana praktyka wyboru przez organizatora dwóch spośród trzech przedstawicieli załogi. Załoga wskazała dwóch swoich przedstawicieli i organizator był obowiązany ten wybór honorować.

Tomasz Król
prawnik, specjalista w zakresie instytucji kultury

Podstawa prawna
Ustawa z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1983 ze zm.).