Licznik odwiedzin : 4270188
Logo

KOMUNIKAT


W odpowiedzi na powtarzające się pytania członków ZASP o statusie repartycyjnym, informujemy: przynależność do danej sekcji repartycyjnej nie powoduje utraty tantiem pochodzących z innych pól eksploatacji reprezentowanych przez inne sekcje repartycyjne.
Przynależność do danej sekcji repartycyjnej nie ma wpływu na prawo do pobierania tantiem.

Jak przyznać nagrodę zamiast premii, aby nie narazić się na roszczenia pracownika

Pytanie: Pracownicy otrzymują nagrodę raz w roku. Może się także zdarzyć, w że przypadku wypracowania środków i wzorowej pracy pracownika może ją otrzymać kolejny raz (na podstawie tego samego regulaminu). Jak sformułować kryteria i określić osoby uprawnione do otrzymania nagrody, by zapisy w regulaminie wskazywały, że pracownik otrzymał nagrodę, a nie premię regulaminową? A co za tym idzie nie stanowiły podstawy do odwołania się pracownika od decyzji dyrektora i dochodzenia swoich praw na drodze sądowej.

Odpowiedź: Pracownik instytucji kultury może otrzymywać nagrody za szczególne osiągnięcia w pracy (art. 31 ust. 6 uodk). Cechą zasadniczą nagród jest ich uznaniowość – co należy rozumieć przez pozostawienie do swobodnego uznania pracodawcy (oczywiście w granicach wyznaczonych przepisami prawa pracy i zasadami współżycia społecznego) decyzji w przedmiocie przyznania pracownikowi nagrody pieniężnej. 

To pracodawca ma decydować o przyznaniu takiej nagrody, a uznaniowość jej wyraża się także poprzez brak roszczeniowości ze strony pracownika, a więc nie stanowiących przedmiotu obowiązku pracodawcy i prawa podmiotowego pracownika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II PK 56/14). 

W przypadku nagród, uregulowanych w załączonym regulaminie nie można w pełni mówić o ich uznaniowym charakterze. Wynika to z faktu, iż pracodawca narzuca sobie w tym regulaminie określone reguły przyznawania nagród, co jest sprzeczne z ich istotą czyli uznaniowością. O ile regulaminu podstawowych kryteriów przyznawania nagród („Nagrody finansowe mogą być przyznane pracownikom, którzy poprzez wzorowe wypełnianie swoich obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy i podnoszenie jej wydajności oraz jakości przyczyniają się szczególnie do efektywnego wykonywania zadań ośrodka kultury.”), to już dalsze przepisy stanowią uszczegółowienie zasad przyznawania nagród do tego stopnia, iż można je uznać w istocie za rodzaj premii, przyznawanej według regulaminu. Mowa tu w szczególności o kryteriach określonych w § 2 ust. 2-3 zał. regulaminu, które wprowadzają szereg kategorii oceniających pracownika, które mają już charakter obiektywny i mierzalny. Kryteria te mogą być przez pracownika wskazane jako podstawa do przyznania nagrody, w sytuacji gdy spełnił je (według swej opinii), ale nagrody nie otrzymał.

Ponadto regulamin nie powinien wprowadzać dodatkowych kryteriów, wskazujących na możliwie roszczeniowy charakter tych nagród. Nie powinien wprowadzać typowych kryteriów negatywnych w zakresie przyznania nagrody – pracownicy niespełniający ich nie otrzymają nagrody, co jest już ewidentnie sprzeczne z zasadą uznaniowości nagród, oraz zapisów wskazujących, za jaki okres nagrody są przyznawane. Wprowadzenie periodyzacji okresów, za jakie przyznawane są nagrody wprost w przepisach ich dotyczących wskazuje jednak ich możliwe okresowe przyznawanie i wprowadza także ewentualność roszczenia o przyznanie nagrody za dany okres. 

Ważne. Nagroda musi być z natury świadczeniem nieperiodycznym, przyznanym za określone osiągnięcie, niekoniecznie w przedziale rocznym. Świadczenie, co do którego można określić za jaki okres zostało przyznane, może być uznane za periodyczne i traci ono tym samym walor nagrody, stając się de facto premią (wyrok Sądu Najwyższego z 22 września 2000 r., sygn. akt I PKN 33/00). 

Ponadto wskazanie, iż nagroda z góry podlega zmniejszeniu za okres niezdolności do pracy (i tym samym podlega wliczeniu do postawy wymiaru zasiłku chorobowego) też sugeruje raczej premiowy (a więc regulaminowy) charakter tego składnika płacowego. Zwrócił uwagę na to już Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 3 sierpnia 2016 r. (sygn. akt I UK 178/16), gdzie stwierdził, iż w przypadku nagrody sytuacja jest bardziej skomplikowana, gdyż zdaniem SN pojawia się pytanie, w jaki sposób przepisy o wynagradzaniu (postanowienia umowy o pracę) mają przewidywać zmniejszenie świadczenia za okres pobierania zasiłku chorobowego, skoro nagroda jest świadczeniem przyznawanym pracownikowi na podstawie swobodnego uznania pracodawcy, a więc nie obowiązują żadne przesłanki nabycia prawa do niej, tak pozytywne jak i negatywne. SN wskazał, że ustanowienie reduktora prawa do nagrody w postaci pozbawienia owego prawa za czas niezdolności do pracy spowodowanej choroba przemawiałoby za uznaniem świadczenia za premię. 

Ewentualne uznanie tego świadczenia za nagrodę mogłoby nastąpić w sytuacji, wskazanej w przywołanym przez SN wyroku innego składu orzekającego SN z 19 października 2006 r. (III UK 89/06, OSNP 2007 nr 23–24, poz. 358), gdzie wskazano, że w przypadku nagrody hipotezą normy art. 41 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa  objęte są zatem sytuacje, gdy pracodawca przyznaje pracownikowi nagrodę, a następnie ją zmniejsza za okres pobierania zasiłku chorobowego.

Michał Culepa
specjalista w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, doświadczony trener i wykładowca

 Podstawa prawna

  • Art. 31 ust. 6 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 862 ze zm.).
  • Art. 41 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1368 ze zm.).