Licznik odwiedzin : 4264299
Logo

KOMUNIKAT


W odpowiedzi na powtarzające się pytania członków ZASP o statusie repartycyjnym, informujemy: przynależność do danej sekcji repartycyjnej nie powoduje utraty tantiem pochodzących z innych pól eksploatacji reprezentowanych przez inne sekcje repartycyjne.
Przynależność do danej sekcji repartycyjnej nie ma wpływu na prawo do pobierania tantiem.

Jubileuszówka przysługuje pracownikom instytucji kultury niezależnie od ich zasług 

Nagroda jubileuszowa jest jednym z tych świadczeń, które nie przysługują ogółowi pracowników. Prawo do niej nabywają tylko ci z nich, dla których wprowadzono wyraźny przepis umożliwiający wypłatę. Pracownicy instytucji kultury należą do tej uprzywilejowanej grupy zatrudnionych uprawnionych do otrzymanie gratyfikacji jubileuszowej. 

 

Prawo do nagród związanych z wieloletnich zatrudnieniem zagwarantowano nie tylko pracownikom artystycznym ale ci ostatni zostali dodatkowo uprzywilejowani.

Za wieloletnią pracę artystyczną pracownik artystyczny otrzymuje bowiem nagrodę jubileuszową w wysokości:

1) w przypadku pracy w balecie:

a. po 10 latach pracy – 100% wynagrodzenia miesięcznego,

b. po 15 latach pracy – 150% wynagrodzenia miesięcznego,

c. po 20 latach pracy – 200% wynagrodzenia miesięcznego;

2) w przypadku pracy w charakterze solisty wokalisty, muzyka grającego na instrumentach dętych oraz artysty chóru:

a. po 15 latach pracy – 100% wynagrodzenia miesięcznego,

b. po 20 latach pracy – 150% wynagrodzenia miesięcznego,

c. po 25 latach pracy – 200% wynagrodzenia miesięcznego.

Za lata pracy powyżej okresów, wcześniej wymienionych , wysokość nagrody jubileuszowej wynosi 300% wynagrodzenia miesięcznego i jest wypłacana po zakończeniu kolejnych pięcioletnich okresów pracy artystycznej.

 

Przykład

Artysta chóru ukończył 30 lat pracy. Ma prawo do nagrody jubileuszowej stanowiącej równowartość 300% wynagrodzenia miesięcznego. Po ukończeniu 35 lat czy nawet 40, 45 czy nawet 50  otrzyma taką samą gratyfikację czyli 300%. 

Pozostali pracownicy instytucji kultury mają również prawo do nagród jubileuszowych z tym, że początkowo w niższej wysokości i po przepracowaniu dłuższego okresu. Otrzymują oni nagrodę jubileuszową w wysokości odpowiednio:

1) po 20 latach pracy – 75% wynagrodzenia miesięcznego;

2) po 25 latach pracy – 100% wynagrodzenia miesięcznego;

3) po 30 latach pracy – 150% wynagrodzenia miesięcznego;

4) po 35 latach pracy – 200% wynagrodzenia miesięcznego;

5) po 40 latach pracy – 300% wynagrodzenia miesięcznego.

 

Przykład. Pracownik samorządowej instytucji kultury ukończył 45 lat pracy. Zwrócił się do dyrektora instytucji z wnioskiem o wypłacenie mu gratyfikacji w wysokości 3 pensji i twierdzi, że pozwalają na to stosowane odpowiednio przepisy dotyczące pracowników artystycznych. Dyrektor musi odmówić wypłaty, gdyż nie istnieje tu żadna luka w prawie pozwalająca na stosowanie analogii. Pracownicy artystyczni zostali po prostu dodatkowo uhonorowani i tylko oni mają prawo do kolejnych nagród jubileuszowych po każdej 5-latce swojej pracy artystycznej.

Mimo mylącej nazwy nagroda jubileuszowa jest w istocie premią należną za przepracowanie określonej liczby lat.

 

Jakie okresy pracy powinny zostać zaliczone jako podstawa do uzyskania nagrody 

Wlicza się tu wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia . Wlicza się zatem zarówno okres pracy w danej instytucji kultury, jak i wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Uwzględnieniu podlegają ponadto inne udowodnione okresy, jeżeli na podstawie przepisów odrębnych podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W tym ostatnim przypadku chodzi na przykład o okresy czynnej służby wojskowej, okresy działalności kombatanckiej oraz działalności równorzędnej z działalnością kombatancką czy okresy pracy w gospodarstwie rolnym. 

 

W przypadku wyróżnionych szczególnie pracowników artystycznych ich uprzywilejowana pozycja w zakresie otrzymania gratyfikacji jubileuszowej tak w zakresie okresu zatrudnienia jak i wysokości nagrody skłania do takiej interpretacji przepisów, że wszystkie poprzednie okresy zatrudnienia są wliczane przy uwzględnieniu prawa do  nagrody, jeśli obejmowały one zatrudnienie na stanowisku konkretnego pracownika artystycznego (np.baletu czy solisty). Preferencje związane są bowiem ze zwiększonym wysiłkiem fizycznym i psychicznym pracowników artystycznych (co znajduje szczególny wyraz w najkrótszym okresie nabywania nagród przez pracowników baletu). Inna wykładnia byłaby nieracjonalna, ponieważ mogłaby prowadzić do sytuacji, w której osoba, która  zatrudnia się na stanowisku pracownika artystycznego po wieloletnim okresie zatrudnienia na innym stanowisku od razu. Na przykład po upływie kilku dni pracy  nabywałaby uprawnienie do preferencyjnej nagrody jubileuszowej. 

 

Przykład. Pracownik gminnej biblioteki przed zatrudnieniem w niej przez 20 lat prowadził działalność gospodarczą. Ten okres nie podlega zaliczeniu do okresu zatrudnienia uprawniającego do nagrody jubileuszowej. 

 

Specjalne zasady obowiązują w sytuacji, gdy pracownik instytucji kultury przechodzi na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy. Jeśli do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej brakuje takiemu zatrudnionemu mniej niż 12 miesięcy, licząc od dnia rozwiązania stosunku pracy, nagrodę jubileuszową wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy.

 

Przykład. Solistka prawo do nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy uzyska w dniu 1 lutego 2019 r. W związku z osiągnięciem wymaganego wieku emerytalnego przechodzi na emeryturę 15 września 2018 r. Mimo braku wymaganego stażu w dniu rozwiązania stosunku pracy otrzyma swoją gratyfikację jubileuszową. 

 

Nagrodę jubileuszową oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy

Pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w określonej wysokości w dniu upływu okresu uprawniającego do tej nagrody. Błędem byłoby zatem wypłacanie tej nagrody na przykład na koniec roku czy koniec sezonu artystycznego. Wyjątek dotyczy opisanej wcześniej sytuacji przejścia na emeryturę. 

Podstawę obliczenia nagrody jubileuszowej stanowi wynagrodzenie przysługujące pracownikowi w dniu nabycia prawa do nagrody. Wyjątek od tej zasady występuje wtedy, gdyby korzystniejsze okazało się wynagrodzenie przysługujące mu w dniu wypłaty tej nagrody. Jeżeli pracownik nabył natomiast prawo do nagrody jubileuszowej, będąc zatrudnionym w innym wymiarze czasu pracy niż w dniu wypłaty nagrody, podstawę obliczenia nagrody stanowi wynagrodzenie przysługujące pracownikowi w dniu nabycia prawa do tej nagrody

 

Przykład. Pracownik samorządowej instytucji kultury nabył prawo do nagrody w kwocie 300% wynagrodzenia 28 grudnia. Pracodawca nie zdążył przelać jej na konto i zrobił to dopiero 2 stycznia. W tym czasie pensja uprawnionego wzrosła w nowym roku o 300 zł netto. Pracownik ma prawo żądać wyrównania wypłaconej mu kwoty o 900 zł netto. 

Pracownik domu kultury nabył prawo do nagrody (100% wynagrodzenia) 30 kwietnia 2018 r. będąc zatrudnionym na 1/3 etatu. Nagroda wypłacana jest dopiero 12 czerwca 2018 r. jednak w międzyczasie od 1 maja 2018 r. wymiar jego etatu zwiększył się do pełnego. Pracownik mimo trzykrotnego zwiększenia wynagrodzenia ma prawo tylko do nagrody obliczonej jako równowartość pensji otrzymywanej gdy był zatrudniony na 1/3 etatu. 

 

Dokumentowanie stażu celem przyznania nagrody jubileuszowej

Podstawą do ustalenia okresu wieloletniej pracy powinny być przede wszystkim świadectwa pracy (czy ich kopie) złożone w aktach osobowych pracownika. Jeżeli w aktach osobowych pracownika brak jest odpowiedniej dokumentacji, warunkiem ustalenia prawa do nagrody jubileuszowej jest udokumentowanie odpowiedniego okresu zatrudnienia przez pracownika. Ciężar dowodu wykazania odpowiedniego stażu obciąża zainteresowanego, zatem tylko od jego własnej zapobiegliwości zależy czy otrzyma nagrodę. Jeśli pracownik w pewnym okresie pozostawał na raz w kilku stosunkach pracy nie ma możliwości zsumowania tych okresów pracy.

 

Przykład. Aktor był zatrudniony w latach 2000–2005 w dwóch teatrach na raz. Okres podlegający zaliczeniu to 5 lat (a nie 10 lat). 

Zasady wynagradzania za pracę pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury i przyznawania im innych świadczeń związanych z pracą określone w ustawie obowiązują do czasu objęcia ich układem zbiorowym pracy lub regulaminem wynagradzania. Oznacza to tyle, że opisane wcześniej zasady określają minimalne uprawnienia pracowników związane z nagrodami jubileuszowymi. Zgodnie z ogólnymi zasadami prawa pracy akty prawa wewnątrzzakładowego a zatem tak regulamin wynagradzania jak i układ zbiorowy pracy mogą w sposób bardziej korzystny określić tak zasady nabywania nagród jak i ich wysokość. Możliwe jest zatem zarówno skrócenie okresów potrzebnych do nabycia nagrody jak i zwiększenie należnych kwot. Nie ma też przeszkód, aby uprzywilejować pracowników poprzez wprowadzenie innych korzystniejszych zasad ustalania okresów zatrudnienia na przykład poprzez zaliczenie dodatkowych okresów (np. pracy na umowie zlecenia czy prowadzenia działalności gospodarczej do okresu uprawniającego do nagrody), czy umożliwienie podwójnego zaliczenia jednoczesnego okresu pracy u dwóch lub więcej pracodawców. 

 

Tak samo jak w przypadku każdego pracodawcy przepisy wewnętrzne w żadnym wypadku nie mogą pogarszać sytuacji prawnej pracownika. A zatem niemożliwe byłoby zaostrzenie zasad określonych w ustawie, gdyż w takiej sytuacji i tak pracownik mógłby dochodzić przed sądem należnej mu nagrody powołując się na zapisy ustawy.

 

Ważne. Pracownicy instytucji artystycznych, którzy podjęli zatrudnienie przed 1 stycznia 2012 r., nabywają prawo do nagrody jubileuszowej na zasadach określonych na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z 31 marca 1992 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników niektórych instytucji kultury (Dz.U. z 1992 r. nr 35, poz. 151), co wynika z art. 10 ust. 4 ustawy z 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Stanowił on, że pracownikom przysługują nagrody jubileuszowe, wypłacane w okresach co 5 lat, poczynając od osiągnięcia:

  • 10 lat pracy artystycznej w balecie,
  • 15 lat pracy w charakterze solisty wokalisty, muzyka grającego na instrumentach dętych oraz artysty chóru,
  • 20 lat pracy dla pozostałych pracowników.

Dla pracowników artystycznych wysokość pierwszej nagrody jubileuszowej wynosiła 100% miesięcznego wynagrodzenia i zwiększała się po każdym następnym 5-letnim okresie pracy o 50%, do osiągnięcia 200%. Wysokość nagród jubileuszowych wypłacanych za lata pracy powyżej tych okresów wynosiła 300%.

 

Rafał Krawczyk
sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu 

 

Podstawa prawna

Art. 31b, art. 15 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej  (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 862 ze zm.).

Rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 22 października 2015 r. w sprawie wynagradzania pracowników instytucji kultury (Dz.U. z 2015 r. poz. 1798).